Prebiyotik, Probiyotik ve Sinbiyotik

 Prebiyotik, Probiyotik & Sinbiyotik

PROBİYOTİK NEDİR?

Probiyotikler, sindirim sisteminde yerleşmiş mikrofloranın çoğalmasını ve gelişmesini destekleyen canlı mikroorganizmalardır. Probiyotiklerin kaynaklarına anne sütü, fermente yoğurtlar, peynir, turşu, çiğ sucuk, kefir, ekmek, bira, şarap, kımız örnek olarak verilebilir. Mikroorganizmanın probiyotik özellik gösterebilmesi için

• Mide-bağırsak sisteminin üst kısmındaki asidik koşullarda canlı kalabilmesi,
• Bağırsaklarda çoğalabilmesi,
• Patojenik, mutajenik, toksik ve karsinojenik olmaması,
• Karsinojenik bileşiklere ve patojenik mikroorganizmalara antagonistik etki göstermesi,
• Kolay bir şekilde çoğalabilmesi,
• Gıdanın işlenmesi ve depolanması sırasında canlılığını koruyabilmesi gerekmektedir.

Lactobasiller ve bifidobakteriler en sık kullanılan örnekleridir. Probiyotiklerin bağırsak fizyolojisi üzerine dolaylı veya doğrudan etkide bulunarak immün sistemi uyardığı ve konakçının ağız ve sindirim sistemi dahil, üst solunum yolu ve ürogenital sistem mukozal yüzeyini etkileyerek iyi hal ve sağlığı geliştirici, hastalık riskini azaltıcı, potansiyel etkiye sahip olduğu bilinmektedir.

Probiyotiklerin sağlığa faydaları;

• Bağırsak florasının düzenlenmesi,
• Diyarenin önlenmesi, 
• Kalsiyum emiliminin arttırılması, 
• Kolestrol seviyesinin düşürülmesi, 
• Bağışıklık sisteminin güçlendirilmesine yardımcı olmak şeklinde özetlenebilir.

PREBİYOTİK NEDİR?

Sindirilmeden kolona kadar gelebilen ve seçici olarak probiyotiklerin gelişmesini destekleyen maddelere prebiyotik denir. Doğal prebiyotik kaynaklarına örnek verecek olursak : Meyvelerden; muz, elma, çilek, üzümde; sebzelerden; hindiba, enginar, yerelması, kuşkonmaz, kereviz, soğan, sarımsak, pırasa, domates, hardal bitkisinde; Tam tahıllardan; arpa, buğday, yulaf, çavdar, kepekli pirinç, tam buğdayda; Kuru baklagillerden; soya fasulyesi, mercimek, kuru fasulye, nohut, bezelye de yer alırken içeceklerden birada yer alır. 

Prebiyotiklerin yararlı etkileri;

• Mikrofloranın kompozisyonunu ve aktivitesini olumlu yönde etkiler.
• Bağırsak hareketlerini düzenler.
• Minerallerin (Ca ve Mg gibi) emilimini ve biyoyararlanımını arttırır.
• Kan kolesterol ve trigliserid düzeylerini olumlu yönde düzenler.
• Kolon kanser gelişim riskini azaltır.
• Patojen mikroorganizmaların çoğalmasını önleyerek intestinal ve ekstraintestinal enfeksiyonu gelişme riskini azaltır.
• Konağın immün sistemini güçlendirir.

Sinbiyotik Nedir?

Probiyotik ve prebiyotikleri birlikte bulunmasıyla ortaya çıkan ürünlere sinbiyotik denir. Bu birliktelik sonucunda probiyotik bakterilerin yaşam süreleri uzar ve bağırsak için daha verimli hale gelir. Sinbiyotik ürünün göstereceği etki, tek başına prebiyotik yada probiyotikten gelen etkiden fazladır.

Sinbiyotikler; prebiyotik ve probiyotiğin tek üründeki birleşimi olduğundan dolayı hem ince bağırsak hem de kalın bağırsak için faydalı birer ajan görevindedir. Sinbiyotikler için en güzel örnek yoğurtdur. Kolon kanserine karşı sinbiyotik etki oldukça önemlidir.

Yazan: Bilge ALKAN

Düzenleyen: Seray ŞAHİN

Kaynakça:

[1]:  Ankara Üniversitesi, Açık Ders Portalı, Fonksiyonel Gıdalar https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=98532&forceview=1 

[2]: Ankara Üniversitesi, Açık Ders Portalı, Probiyotik,  Prebiyotik ve Sinbiyotikler https://acikders.ankara.edu.tr/mod/resource/view.php?id=60302 

[3]: İnanç, N., Şahin, H., & Çiçek, B. (2005). The impact of probiotics and prebiotics on health. Erciyes tıp dergisi= Erciyes Medical Journal, 27(3), 122.

[4]: CEYHAN, N., & Halime, A. L. I. Ç. (2012). Bağırsak mikroflorası ve probiyotikler. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi, (1), 107-113.